Chcesz otrzymywać najnowsze wiadomości
Wydarzenia
Szara strefa 2018


Instytut Prognoz i Analiz Gospodarczych przedstawia raport poświęcony zjawisku szarej strefy gospodarczej w Polsce, rozważaniom na temat jego zasięgu oraz rozmiarów, a także działań prowadzących do jego ograniczania. Celem raportu jest przedstawienie opinii publicznej, władzom gospodarczym i środowisku naukowemu rezultatów badań i przemyśleń na temat zjawiska ukrywania przed władzami rzeczywistych rozmiarów działalności gospodarczej.


Efekty działań w szarej strefie gospodarczej są odczuwane w różnym stopniu przez wszystkich uczestników życia gospodarczego. Budżet państwa nie uzyskuje części należnych mu podatków i innych opłat, przedsiębiorcy muszą zmagać się z nieuczciwą konkurencją, osoby pracujące na czarno nie są objęte systemem zabezpieczenia społecznego, a konsumenci są narażeni na zakupy towarów i usług poniżej standardów określanych w przepisach, niekiedy zagrażających ich zdrowiu a nawet życiu.

Teoria ekonomii upatruje przyczyn powstawania i istnienia szarej strefy w nadmiernej uciążliwości regulacji nakładanych przez państwo. Istotne są także postawy części przedsiębiorców wyrażające się niską moralnością podatkową i skłonnością do uzyskiwania dochodów również z nielegalnych źródeł.

Szacunki szarej strefy gospodarczej przestawione w raporcie związane są ściśle z podejściem i definicjami stosowanymi w rachunkach narodowych, czyli w międzynarodowej konwencji zalecanej przez Organizację Narodów Zjednoczonych i Komisję Europejską. Inaczej mówiąc, zjawisko szarej strefy odnosi się tu do działalności gospodarczej generującej wartość dodaną znajdującej swój wyraz na rynku. W badaniach w różnych dziedzinach nauki szara strefa może być definiowana odmiennie i obejmować na przykład działania przestępcze nie tworzące wartości dodanej czy pracę gospodarstw domowych, która nie pojawia się na rynku, ani nie jest na nim wyceniana.

Podstawą szacunku rozmiarów szarej strefy przedstawionych w raporcie są badania Głównego Urzędu Statystycznego prowadzone w ramach rachunków narodowych. Autorzy raportu rozszerzają szacunki GUS opierając się na przekonaniu, że obliczenia GUS nie obejmują całości szarej strefy gospodarczej. IPAG w swoich szacunkach wykorzystuje wyniki badań członków zespołu autorskiego prowadzonych w różnych sektorach polskiej gospodarki od początku transformacji systemowej.

Obserwacje wyników budżetu państwa i analiza makroekonomicznych danych statystycznych w ostatnich latach dokonana przez Instytut pokazuje obniżanie się udziału szarej strefy gospodarczej w produkcie krajowym brutto. Jest to efektem zdecydowanych działań władz nakierowanych na tzw. uszczelnienie systemu podatkowego, a także konsekwentnego egzekwowania prawa oraz wprowadzania nowych regulacji prawnych.

Skuteczną i sprawdzoną w wielu krajach metodą ograniczania rozmiarów szarej strefy jest propagowanie i rozwój obrotu bezgotówkowego. Wiadomo bowiem, że transakcje finansowe w szarej strefie są przeprowadzane prawie wyłącznie z wykorzystaniem gotówki, dzięki czemu nie pozostawia się dokumentów, czyli śladów, na podstawie których władze mogą stwierdzić fakt prowadzenia działalności gospodarczej.

Raport oprócz przedstawienia szeregu aspektów szarej strefy gospodarczej zawiera także szacunki i prognozę rozmiarów szarej strefy w Polsce w 2018 roku.


Dla zilustrowania zjawiska szarej strefy w sposób zrozumiały dla osób niezajmujących się sprawami gospodarczymi, Instytut Prognoz i Analiz Gospodarczych ogłasza 7 marca 2018 roku dniem wyjścia z szarej strefy gospodarczej. Gdyby symbolicznie skumulować całoroczną działalność w szarej strefie, to okres ten trwałby 66 dni, a w ciągu pozostałych do końca roku 299 dni wszelka działalność gospodarcza w Polsce byłaby już prowadzona w oficjalnej gospodarce. Oznacza to prognozę udziału szarej strefy w 2018 roku na poziomie 18 procent skorygowanego produktu krajowego brutto. W 2017 roku dzień ten przypadł 9 marca.


Szacunki rozmiarów szarej strefy opublikowane przez GUS obejmują jedynie okres do 2015 roku, stąd też szacunki dla lat 2016-2017 oraz prognoza dla roku 2018 zostały opracowane przez IPAG. Instytut oszacował więc wielkości szarej strefy (w ujęciu GUS) w cenach bieżących, a następnie odniósł je do wartości polskiego PKB (wyrażonego również w cenach bieżących). Źródłem danych dotyczących wartości produktu krajowego brutto był GUS (lata 2014–2017). Wartość PKB w cenach bieżących w 2018 roku jest prognozą Instytutu Prognoz i Analiz Gospodarczych


Źródło: Instytut Prognoz i Analiz Gospodarczych - Szara strefa 2018, Warszawa, Marzec 2018


dodano: 2018-03-09 10:35:52