Chcesz otrzymywać najnowsze wiadomości
Wydarzenia
Ochrona wizerunku Fryderyka Chopina

Korzystanie z wizerunku Fryderyka Chopina poza muzyką nie może być sprzeczne z wartościami kultury wysokiej oraz powinno odwoływać się do najwyżej jakości, kunsztu i mistrzostwa produktu lub usługi.

Na 26 kwietnia br. przypadał ustanowiony przez UNESCO Światowy Dzień Własności Intelektualnej. Z tej okazji, 24 kwietnia, Urząd Patentowy RP i Narodowy Instytut Fryderyka Chopina zorganizowali konferencję „Ochrona wizerunku Fryderyka Chopina”, która odbyła się w siedzibie Filharmonii Narodowej. Taki jej temat organizatorzy konferencji uzasadniali i podkreślali, że ochrona wizerunku Fryderyka Chopina jest niezwykle istotna zarówno w aspekcie promocji dziedzictwa narodowego i twórczości wielkiego polskiego kompozytora, jak również przez wzgląd na wzmożoną, szczególnie w ostatnich latach, aktywność polskich przedsiębiorców zainteresowanych wykorzystaniem tego wizerunku w swojej działalności biznesowej.

Konferencję otworzył pokaz filmu dokumentalnego „Chopin’s Story by lan Gillan from Deep Purple” w reżyserii Jerzego Szkamruka. W dokumencie, kilkakrotnie nagrodzanym na prestiżowych festiwalach filmowych Ian Gillan – lider zespołu Deep Purple oprowadza widza po ojczyźnie kompozytora, pokazując jak kraj i ludzie, wśród których wzrastał, wpłynęli na uformowanie jednego z największych artystów w historii muzyki. Film w nowoczesny sposób pokazuje jak to, co zakorzenione w lokalnej kulturze staje się wspólnym dziedzictwem całego kontynentu.  

Dr Alicja Adamczak, prezes Urzędu Patentowego RP otwierając konferencję podkreśliła, że zainteresowanie biznesu wykorzystaniem marki Fryderyka Chopina jest bardzo duże i rośnie. Przedsiębiorca, który zapragnie firmować swój produkt wizerunkiem kompozytora, musi jednak liczyć się z tym, że jest on prawnie chroniony. Obowiązująca obecnie ustawa z dnia 3 lutego 2001 roku o ochronie dziedzictwa Fryderyka Chopina stanowi, że opiekę nad właściwym wykorzystaniem nazwiska kompozytora w celach kulturalnych, edukacyjnych, ale też komercyjnych, sprawuje Narodowy Instytut Fryderyka Chopina (NIFC). Udziela on licencji podmiotom gospodarczym, które chciałyby używać nazwiska i wizerunku Chopina.

Jako przykład, jak silną marką jest Fryderyk Chopin dr Artur Szklener, dyrektor Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina podał Konkurs Chopinowski, który przyciąga od lat rekordowo liczną widownię. Podczas ostatniej edycji konkursu w 2015 r. transmisji słuchano w ponad 200 krajach świata. Press-Service wyliczył, że suma, jaką organizatorzy musieliby wydać, by osiągnąć taką widoczność w mediach, wyniosłaby blisko 44,3 mln zł – na tyle szacuje się ekwiwalent reklamowy publikacji na temat konkursu.

Szklener przypomniał, że ustawa wskazuje ministra kultury, jako osobę odpowiedzialną za dochodzenie ochrony dóbr, a kwoty zasądzone w wyniku odszkodowania lub zadośćuczynienia za naruszanie dóbr są przekazywane na rzecz NIFC. Jak mówił dyrektor instytutu nie jest najlepszym rozwiązaniem, że ustawa skupia się na tym, jak chronić wizerunek Fryderyka Chopina poprzez restrykcje, a jedynym narzędziem egzekwowania jest sąd, ale w ciągu 15 lat obowiązywania ustawy NIFC i Urząd Patentowy wypracowały "zadowalający sposób egzekwowania ustawy". Przyjęto jako zasadę, aby przed zarejestrowaniem jakiegokolwiek produktu, którego producent chce skorzystać z wizerunku Chopina, zasięga się opinii działającej przy NIFC rady.

Do jakich celów można wykorzystywać nazwisko kompozytora?

– Dopuszczamy wyjście poza sferę muzyki w korzystaniu z wizerunku Fryderyka Chopina. Są dwa warunki – produkt lub usługa nie mogą być sprzeczne z wartościami kultury wysokiej oraz powinny odwoływać się do najwyżej jakości, kunsztu i mistrzostwa w dane dziedzinie – mówił dyrektor Szklener.

– Nie da się ukryć, że dla większości Polaków najlepiej rozpoznawalnym produktem z nazwiskiem Chopina w nazwie jest wódka produkowana przez Polmos Siedlce. Utrwaliła się też już nazwa Chopin Airport nadana Lotnisku Okęcie w 2001 r. Poza tymi dwoma flagowymi przykładami na rynku znajdziemy niezliczone towary oznaczone nazwiskiem kompozytora, od słodyczy poprzez kosmetyki, meble aż po piny węglowe do regeneracji chrząstki stawowej – powiedziała prawniczka Dorota Rzążewska, która moderowała jedną z sesji poniedziałkowej konferencji.

Budując markę produktu przedsiębiorstwo ma za zadanie określić jej tożsamość. Zdaniem Rzążewskiej nadanie marce nazwy będącej nazwiskiem słynnej postaci jest w pewnym sensie pójściem na skróty, ponieważ taka postać sama w sobie niesie ładunek skojarzeń.

– W przypadku Chopina to między innymi polskość, elitarność, ekskluzywność, gdyż, nie ukrywajmy, jego muzyka stanowi element kultury wysokiej a nie popularnej, a tym samym części społeczeństwa nie jest bliżej znana – mówiła prawniczka.

Decyzja ubiegania się o możliwość wykorzystania wizerunku kompozytora nie zawsze jednak przekłada się na sukces produktu.

– Na wykorzystanie oznaczenia Chopina NIFC udziela licencji, co za tym idzie taką samą nazwę mogą nosić produkty podobne np. praliny pochodzące od dwóch różnych producentów. W pewnych wypadkach może się zdarzyć, że nazwanie słodyczy Chopin z jednej strony doda im prestiżu, ale z drugiej strony osłabi zdolność rozróżniania produktów jednego producenta od produktów innego wytwórcy. Można sobie wyobrazić, że nabywcy będzie wszystko jedno, czy kupi czekoladki Chopin jednej czy drugiej firmy, skoro oba produkty pozycjonowane są jako ekskluzywne. Zakup będzie podyktowany jedynie chęcią posiadania słodyczy oznaczonych właśnie ta nazwą, ponieważ, na przykład, stanowią odpowiedni, kojarzący się z Polską prezent dla zagranicznego gościa – zauważa Rzążewska.

NIFC za wyrażenie zgody na używanie znaku w celach komercyjnych pobiera opłaty: 1000–2000 zł rocznie i procent od uzyskanych zysków. Środki z opłat idą na utrzymanie ochrony znaku towarowego w Polsce i innych krajach.

Zainteresowanie Chopinem rośnie, szczególnie w Azji. Pewna koreańska firma planowała nawet serię soków owocowych Chopin. NIFC nie zgodził się jednak, gdyż wymaga, aby produkty opatrzone wizerunkiem lub nazwiskiem Chopina miały odpowiednią jakość i kojarzyły się z Polską.

Na świecie kwestia wykorzystania wizerunku znanych postaci na produktach uregulowana jest w różny sposób. Nad umieszczaniem na towarach nazwiska i postaci papieża Franciszka czuwa watykański Sekretariat Stanu, który stale monitoruje rynek, aby zapobiec nadużyciom. Z kolei postać Mozarta może być wykorzystywana niemal bez ograniczeń – podczas Roku Mozartowskiego, przedsiębiorcy zaproponowali konsumentom m.in. piłki golfowe, kiełbaski w kształcie skrzypiec, skarpetki a nawet damską bieliznę – wszystko pod nazwą Mozart.

Konferencja składała się z trzech sesji:

I. Fryderyk Chopin – wizerunek promowany od dwóch wieków

Moderator: Piotr Brylski, Urząd Patentowy RP
  • Dlaczego Chopin został ikoną polskiej i światowej kultury?
  • W jaki sposób Fryderyk Chopin postrzegany jest dzisiaj w Polsce i na arenie międzynarodowej?
  • Jaką wartość ma wizerunek Chopina w kraju i na świecie?
Prelegenci:
  1. Wojciech Nowak - Dyrektor, Filharmonia Narodowa
  2. dr Andrzej Byrt - Doradca Zarządu, Międzynarodowe Targi Poznańskie
  3. Paweł Tyszkiewicz - Pełnomocnik Zarządu, Stowarzyszenie Komunikacji Marketingowej SAR; Prezes, Fundacja Ad Artis
  4. prof. zw. dr hab. Klaudiusz Baran - JM Rektor, Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina
  5. Robert Zydel, Dyrektor, Biuro Marketingu Miasta (MM), Urząd M.St. Warszawy
II. Ochrona wizerunku ikon kultury

Moderator: dr Piotr Zakrzewski, Urząd Patentowy RP
  • Rozwiązania prawne i praktyki stosowane w UE
  • Unormowania prawne dotyczace wykorzystywania wizerunku ikon kultury w Polsce
  • Ochrona wizerunku ikon kultury w prawie własności intelektualnej
  • Rozwiązania dot. regulacji korzystania z wizerunku Fryderyka Chopina przyjęte przez Narodowy Instytut Fryderyka Chopina
Prelegenci:
  1. Aleksandra Sewerynik - Prawnik, Dyrygent Chóralny, Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina; Kancelaria Hasik i Partnerzy
  2. Wojciech Marchwica - Zastępca Dyrektora, Narodowy Instytut Fryderyka Chopina
  3. Anna Kruszewska - Partner, Kancelaria    Hasik i Partnerzy
  4. Edyta Demby-Siwek - Dyrektor, Departament Znaków Towarowych, Urząd Patentowy RP
III. Jak korzystać z wizerunku ikon kultury w biznesie?

Moderator: Dorota Rzążewska, Wspólnik Zarządzający, Kancelaria JWP Rzecznicy Patentowi
  • Wykorzystanie wizerunku Chopina w działalności biznesowej
  • Wartość marki „Chopin”
  • Praktyki złego wykorzystania wizerunku Chopina w znakach towarowych
  • Przykłady wykorzystania wizerunku znanych osób w praktyce komercyjnej
  • Czy „kulturę wysoką” można skomercjalizować?
Prelegenci:
  1.  Koller - Partner, Kancelaria Schmidtmayr | Sorgo | Wanke     Rechtsanwälte OG, Austria Przedstawiciel RMF Classic (tbc)
  2. Mariusz Szpikowski - Naczelny Dyrektor, Przedsiębiorstwo Państwowe „Porty Lotnicze”; Dyrektor, Lotnisko Chopina w Warszawie
  3. Andrzej Puczyński - Prezes, Związek Producentów Audio Video, Akademia Fonograficzna – Nagrody muzyczne „Fryderyki”
  4. Jolanta Radziszewska - Prezes Zarządu, Batida Sp. z o.o.
  5. Anna Pruska - Prezes Zarządu, Gourmet Services Sp. z o.o. Sp. k. - Słodki Wierzynek Royal Chocolate Workshop
Na małych zdjęciach od lewej:
1. Popiersie Fryderyka Chopina w Filharmonii Narodowej w Warszawie.
2. Okładka filmu na DVD „Historia Chopina opowiada Ian Gillan”. Ian Gillan, lider zespołu Deep Purple wystąpił jako narrator w filmie o polskim kompozytorze.
3. Kadr z filmu „Historia Chopina...”.
4. Baner konferencji zorganizowanej z okazji Światowego Dnia Własności Intelektualnej.



dodano: 2017-06-20 17:09:20